Tiết kiệm sức cho việc quan trọng

Với bệnh lâu dài, sức mỗi ngày có hạn và không đoán trước được.

Tiêu vào đâu là lựa chọn — và có nhiều cách tiêu ít hơn cho cùng một việc.

Ba nguyên tắc

• Bỏ bớt — việc nào không cần thì bỏ hẳn.
• Làm nhẹ đi — cùng việc nhưng cách tốn ít sức hơn.
• Giao đi — nhờ người khác làm phần nặng.
• Áp ba nguyên tắc này lên mọi việc trong ngày.

Chọn việc đáng dành sức

• Liệt kê mọi việc trong tuần.
• Đánh dấu vài việc quan trọng nhất với bạn.
• Hỏi "nếu chỉ làm được ba việc tuần này thì là gì".
• Phần còn lại: giảm, dời, hoặc nhờ.
• Việc quan trọng không nhất thiết là việc nhà — có thể là gặp cháu, đi chùa, làm vườn.
• Rà lại mỗi tuần.

Ngồi thay vì đứng

• Đứng lâu tiêu hao sức đáng kể.
• Ngồi khi sơ chế thức ăn.
• Ngồi khi rửa bát — ghế cao cạnh bồn.
• Ngồi khi gấp quần áo, là đồ.
• Ghế trong nhà tắm khi tắm.
• Đặt ghế ở nhiều chỗ trong nhà — có chỗ ngồi khi cần.

Sắp xếp lại nhà cửa

• Đồ hay dùng để ngang tầm tay — không phải cúi hay với cao.
• Đồ nặng để thấp.
• Chia bộ đồ dùng cho mỗi tầng — đỡ phải lên xuống.
• Dọn lối đi thông thoáng.
• Giỏ có quai để mang đồ thay vì ôm.
• Xe đẩy nhỏ trong nhà nếu phải di chuyển nhiều đồ.
• Tay vịn ở nhà tắm nếu cần.

Gộp việc lại

• Đi một vòng lấy hết đồ cần thay vì đi nhiều lần.
• Nấu nhiều phần một lần, chia hộp.
• Gộp việc ra ngoài vào một buổi.
• Đặt hàng giao tận nhà nếu được.
• Gộp lịch khám nếu cùng cơ sở.
• Mỗi lần ra khỏi nhà tốn sức nhiều hơn ta tưởng.

Chia nhỏ việc lớn

• Dọn nhà thành từng phòng, từng ngày.
• Giặt đồ chia làm nhiều đợt nhỏ.
• Nấu thì sơ chế buổi sáng, nấu buổi chiều.
• Nghỉ giữa các phần.
• Chấp nhận việc kéo dài hơn trước.
• Xong chậm vẫn là xong.

Tránh kiểu làm dồn

• Ngày khoẻ làm hết sức, hôm sau nằm bẹp — bẫy rất phổ biến.
• Đặt mức trần cho ngày khoẻ — dừng khi còn thấy làm được.
• Đặt hẹn giờ để nhớ dừng.
• Đều đặn ở mức vừa phải cho tổng kết quả cao hơn.
• Ghi lại để thấy quy luật này.

Tính trước chi phí sức lực

• Trước khi nhận lời việc gì, ước xem tốn bao nhiêu sức.
• Tính cả phần đi lại và phần hồi phục sau đó.
• Một đám cưới có thể ngốn cả hai ngày sau.
• Quyết định dựa trên tổng chi phí đó, không chỉ mỗi sự kiện.
• Có thể đi dự một phần rồi về sớm.
• Báo trước rằng bạn có thể phải về giữa chừng.

Nhờ giúp cho đúng cách

• Nói việc cụ thể — "anh chở em đi khám thứ ba được không".
• Có sẵn danh sách việc nhờ được.
• Nhận lời khi người ta chủ động đề nghị.
• Giao phần nặng, giữ phần bạn muốn tự làm.
• Không phải ai cũng làm theo cách của bạn — chấp nhận khác một chút.
• Nhờ sớm còn hơn gọi lúc đã kiệt.

Sức thay đổi theo ngày

• Kế hoạch nên có ba mức — ngày khoẻ, ngày thường, ngày yếu.
• Ngày khoẻ: làm thêm một việc đã dời.
• Ngày thường: theo kế hoạch cơ bản.
• Ngày yếu: chỉ việc tối thiểu.
• Quyết định mức vào buổi sáng thay vì ép theo lịch cũ.
• Nói mức của hôm nay cho người nhà biết.
• Không tự trách khi phải chọn mức thấp.

Công cụ nhỏ giúp nhiều

• Dụng cụ mở nắp chai lọ.
• Gậy gắp đồ ở xa.
• Ghế tắm, tay vịn.
• Giày không dây.
• Nồi nấu tự động.
• Hỏi bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng về dụng cụ phù hợp.

Khi phải từ chối

• Từ chối là kỹ năng cần luyện.
• "Em cảm ơn nhưng lần này em không đi được."
• Không cần giải thích dài.
• Không cần xin lỗi nhiều lần.
• Đề nghị cách khác nếu muốn — gọi điện thay vì gặp.
• Người thật sự quan tâm sẽ hiểu.
• Nhận lời rồi huỷ phút chót mệt hơn là từ chối sớm.

Giảm cả sức tinh thần

• Quyết định nhiều cũng tốn sức.
• Lên thực đơn cố định cho tuần.
• Dùng danh sách sẵn khi đi chợ.
• Tự động hoá việc lặp lại — thanh toán, đặt hàng định kỳ.
• Bớt theo dõi tin tức gây căng thẳng.
• Nói không với việc không muốn làm.

Xem lại sau mỗi tháng

• Việc nào tháng này bạn tiếc vì không đủ sức làm?
• Việc nào tốn sức mà không mang lại gì?
• Điều chỉnh danh sách ưu tiên theo đó.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Ba nguyên tắc: bỏ bớt, làm nhẹ đi, giao đi.
2. Ngồi thay vì đứng cho phần lớn việc nhà.
3. Đặt mức trần cho ngày khoẻ — đừng làm hết sức rồi trả giá hôm sau.

Câu hỏi thường gặp