Ăn uống khi không thấy ngon miệng

Bệnh và điều trị thường làm mất cảm giác ngon miệng.

Nhưng cơ thể đang cần năng lượng hơn lúc nào hết — nên đây là việc cần xoay xở, không phải bỏ qua.

Ăn ít, nhiều lần

• Ba bữa lớn thường quá sức khi chán ăn.
• Chia thành năm sáu bữa nhỏ.
• Ăn theo giờ, không đợi thấy đói.
• Đặt hẹn giờ nếu hay quên.
• Phần nhỏ trong đĩa nhỏ — đĩa đầy dễ gây nản.
• Ăn được bao nhiêu tính bấy nhiêu.

Khi mất vị giác hoặc thấy đắng miệng

• Thử món ở nhiệt độ khác — nguội, mát đôi khi dễ ăn hơn nóng.
• Thêm gia vị nhẹ — chanh, gừng, rau thơm, nếu bác sĩ không cấm.
• Đổi món thường xuyên — ăn mãi một thứ càng chán.
• Súc miệng trước khi ăn.
• Dùng đũa thìa nhựa nếu thấy vị kim loại.
• Nói với bác sĩ nếu kéo dài — có thể do thuốc.

Khi buồn nôn

• Tránh mùi nấu nướng nồng — nhờ người khác nấu, mở cửa thoáng.
• Ăn đồ khô, nhạt vào buổi sáng.
• Uống nước xa bữa ăn.
• Ăn chậm, nhai kỹ.
• Không nằm ngay sau ăn.
• Tránh đồ nhiều dầu mỡ, quá ngọt.
• Nói với bác sĩ — có cách hỗ trợ theo chỉ định.

Khi quá mệt để nấu

• Nấu nhiều phần vào ngày khoẻ, chia hộp cấp đông.
• Dự trữ đồ ăn không cần nấu.
• Nhờ người nhà nấu sẵn.
• Đặt đồ ăn giao tận nơi.
• Dùng nồi nấu tự động.
• Ngồi khi sơ chế.
• Đơn giản vẫn tốt hơn bỏ bữa.

Khi khó nuốt

• Nói với bác sĩ ngay — đây là triệu chứng cần đánh giá.
• Không tự xử lý kéo dài.
• Ăn chậm, miếng nhỏ.
• Ngồi thẳng khi ăn và sau ăn một lúc.
• Món mềm, ẩm dễ nuốt hơn.
• Không ăn khi đang rất mệt hoặc buồn ngủ.
• Có người ở gần khi ăn nếu hay bị sặc.

Uống đủ nước

• Thiếu nước làm mệt, táo bón, lú lẫn nhẹ.
• Để chai nước trong tầm với.
• Uống từng ngụm cả ngày thay vì uống nhiều một lúc.
• Nước canh, cháo loãng cũng tính.
• Hỏi bác sĩ nếu bạn phải hạn chế nước theo bệnh của mình.
• Nước tiểu sẫm màu là dấu hiệu cần uống thêm.

Khi táo bón hoặc rối loạn tiêu hoá

• Rất thường gặp khi ít vận động và dùng nhiều thuốc.
• Nói với bác sĩ — đừng tự mua thuốc xử lý kéo dài.
• Uống đủ nước nếu không bị hạn chế.
• Vận động nhẹ ở mức được phép.
• Hỏi bác sĩ về lượng chất xơ phù hợp với tình trạng của bạn.
• Giữ giờ đi vệ sinh đều đặn.
• Báo ngay nếu có máu, đau nhiều hoặc thay đổi đột ngột.

Theo dõi cân nặng

• Cân mỗi tuần, cùng giờ, cùng cách.
• Ghi lại.
• Sụt cân nhanh không chủ ý cần báo bác sĩ.
• Tăng cân nhanh kèm phù cũng cần báo.
• Đừng tự ăn kiêng khi đang điều trị.
• Mang số liệu cho bác sĩ xem.

Hỏi chuyên gia dinh dưỡng

• Hỏi bác sĩ có nên gặp chuyên gia dinh dưỡng không.
• Nhiều bệnh có yêu cầu ăn uống riêng.
• Lời khuyên chung trên mạng có thể không phù hợp với bạn.
• Mang danh sách thuốc đang dùng khi đi tư vấn.
• Hỏi cả về thực phẩm bổ sung — đừng tự mua.

Ghi lại món nào dễ ăn

• Giữ danh sách món bạn ăn được trong giai đoạn khó ăn.
• Người nhà đọc danh sách là biết nấu gì.
• Cập nhật khi khẩu vị đổi.

Cảnh giác với lời khuyên ăn uống cực đoan

• Cảnh giác với chế độ ăn hứa chữa khỏi bệnh.
• Cảnh giác với lời khuyên nhịn ăn dài ngày.
• Cảnh giác với việc cắt bỏ cả nhóm thực phẩm mà không có chỉ định.
• Ăn kiêng sai cách khi đang điều trị làm suy yếu cơ thể.
• Hỏi bác sĩ trước khi thay đổi lớn.

Khi miệng khô hoặc đau miệng

• Món ẩm, có nước sốt dễ ăn hơn.
• Tránh món quá nóng, quá cay, quá chua nếu đau miệng.
• Nhấp nước thường xuyên trong bữa.
• Vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng — bàn chải lông mềm.
• Nói với bác sĩ nếu có vết loét trong miệng.
• Không tự bôi thứ gì lên vết loét khi chưa hỏi.

Làm bữa ăn dễ chịu hơn

• Ăn cùng người khác nếu được — ăn một mình dễ bỏ dở.
• Bày biện gọn gàng một chút.
• Không vừa ăn vừa lo nghĩ.
• Không để bữa ăn thành trận chiến với người nhà.
• Nói với người nhà đừng ép — ép thường phản tác dụng.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Ăn theo giờ, chia nhỏ nhiều bữa — đừng đợi thấy đói.
2. Khó nuốt là triệu chứng cần nói với bác sĩ ngay.
3. Đừng tự ăn kiêng hay nhịn ăn theo lời khuyên trên mạng khi đang điều trị.

Câu hỏi thường gặp