Những cảm xúc không ai nói ra

Người bệnh thường được mong đợi phải mạnh mẽ, lạc quan, biết ơn.

Nhưng có rất nhiều cảm xúc không giống như vậy — và hầu như không ai nói ra.

Giận dữ

• Giận vì sao lại là mình.
• Giận cơ thể mình.
• Giận người khoẻ mạnh vô tư.
• Giận bác sĩ, giận hệ thống y tế.
• Giận người thân dù họ không có lỗi.
• Giận là phản ứng thường gặp trước mất mát lớn.
• Nó không nói lên điều gì xấu về bạn.

Ghen tị

• Nhìn người khác đi lại, làm việc, đi chơi bình thường.
• Thấy khó chịu khi bạn bè than về chuyện nhỏ.
• Thấy bất công.
• Rồi tự trách vì đã nghĩ như vậy.
• Cảm giác này rất phổ biến.
• Nhận ra nó thường nhẹ lòng hơn là cố phủ nhận.

Mệt mỏi vì phải mạnh mẽ

• "Cố lên", "nghĩ tích cực vào" — nghe mãi cũng nặng.
• Áp lực phải là tấm gương cho người khác.
• Không được phép có ngày tệ.
• Bạn không có nghĩa vụ truyền cảm hứng cho ai.
• Bạn được phép mệt, được phép buồn.
• Lạc quan gượng ép làm người ta cô đơn hơn.

Cảm giác mình là gánh nặng

• Thấy có lỗi vì người nhà phải lo cho mình.
• Thấy có lỗi vì tốn tiền.
• Ngại nhờ giúp đỡ.
• Rồi tự làm quá sức để chứng minh mình còn được việc.
• Bạn không chọn bị bệnh.
• Nói cảm giác này ra thay vì gồng.

Muốn buông xuôi

• Có lúc thấy không muốn điều trị nữa.
• Có lúc thấy mọi cố gắng vô ích.
• Có lúc chỉ muốn mọi thứ dừng lại.
• Cảm giác này xuất hiện rồi đi.
• Nói với người tin cậy hoặc nhân viên y tế.
• Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân — tìm hỗ trợ ngay lập tức.
• Đây là chuyện có cách hỗ trợ, không phải chuyện phải tự chịu.

Thấy nhẹ nhõm và thấy tội lỗi vì đã nhẹ nhõm

• Được nghỉ việc, được người khác lo cho.
• Được thoát khỏi những trách nhiệm không muốn.
• Rồi thấy mình tệ vì đã nghĩ vậy.
• Cảm xúc lẫn lộn là bình thường.
• Không cần phân loại đúng sai cho từng cảm giác.

Tiếc nuối và tiếc thương

• Tiếc con người mình trước đây.
• Tiếc những dự định đã phải bỏ.
• Tiếc cơ thể từng làm được nhiều hơn.
• Đây là một dạng mất mát thật sự.
• Cần thời gian để tiếc thương, giống mọi mất mát khác.
• Nó có thể quay lại nhiều lần — không phải tuyến tính.

Sợ hãi

• Sợ đau.
• Sợ mất khả năng tự chăm sóc.
• Sợ trở nặng.
• Sợ cho người thân sau này.
• Nỗi sợ thường lớn nhất vào ban đêm.
• Nói ra thường làm nó nhỏ lại.
• Hỏi bác sĩ về điều bạn sợ — thông tin thật thường đỡ đáng sợ hơn tưởng tượng.

Vì sao nên nói ra

• Giữ kín làm cảm xúc nặng hơn.
• Người khác không đoán được bạn đang nghĩ gì.
• Nói ra thường thấy mình không phải người duy nhất.
• Chọn người biết lắng nghe, không phải người sẽ khuyên nhủ.
• Nói rõ bạn chỉ cần được nghe.
• Viết ra giấy cũng có tác dụng nếu chưa muốn nói với ai.

Nói với ai

• Một người bạn thân.
• Người cùng tình trạng — họ hiểu ngay.
• Nhân viên y tế.
• Chuyên gia tâm lý nếu có điều kiện.
• Không nhất thiết phải là người nhà.
• Đôi khi người ngoài dễ nói hơn.

Khi cảm xúc kéo dài

• Buồn bã liên tục nhiều tuần.
• Mất hứng thú với mọi thứ.
• Không ăn, không ngủ được.
• Không làm được việc gì.
• Nghĩ mình vô dụng, là gánh nặng cho mọi người.
• Nói với bác sĩ — đây là phần cần được đánh giá và hỗ trợ.

Khi cảm xúc đổi thất thường

• Sáng thấy ổn, chiều sụp xuống — rất thường gặp.
• Một tin nhắn, một câu nói cũng làm đảo chiều.
• Không có nghĩa là bạn không kiểm soát được bản thân.
• Mệt và đau làm cảm xúc dao động mạnh hơn.
• Ghi lại vài tuần để thấy quy luật.
• Báo trước cho người nhà rằng điều này có thể xảy ra.
• Không quyết định lớn trong lúc đang xuống.

Một điều nên nhớ

• Cảm xúc không phải là tính cách.
• Có suy nghĩ xấu không làm bạn thành người xấu.
• Cảm xúc đến rồi đi.
• Không cần sửa mọi cảm giác — có cái chỉ cần được thừa nhận.
• Đối xử với mình như với một người bạn đang khổ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Giận dữ, ghen tị, muốn buông xuôi đều là cảm xúc bình thường.
2. Bạn không có nghĩa vụ phải mạnh mẽ hay truyền cảm hứng cho ai.
3. Có ý nghĩ làm hại bản thân thì tìm hỗ trợ ngay lập tức.

Câu hỏi thường gặp