Khi người nhà phải nghỉ việc để chăm bạn

Một người bệnh nhưng hai thu nhập bị ảnh hưởng — đây là tình huống rất phổ biến.

Và thường được quyết vội trong lúc hoảng.

Cân nhắc trước khi ai đó nghỉ hẳn

• Thật sự cần chăm toàn thời gian không, hay chỉ vào một số giai đoạn?
• Có thể chia ca giữa nhiều người trong nhà không?
• Giảm giờ làm thay vì nghỉ hẳn có được không?
• Thuê hỗ trợ một phần có rẻ hơn mất cả một thu nhập không?
• Người nghỉ có quay lại nghề được sau này không?
• Tính bằng con số cụ thể, không quyết bằng cảm xúc.

Các phương án trung gian

• Chia ca giữa anh chị em, con cháu.
• Một người nghỉ trong giai đoạn nặng rồi quay lại.
• Thuê người chăm theo giờ vào khung khó.
• Nhờ hàng xóm, họ hàng những việc nhỏ.
• Dùng dịch vụ giao hàng, giao thuốc.
• Hỏi phòng công tác xã hội về dịch vụ hỗ trợ tại địa phương.

Họp gia đình một cách rõ ràng

• Nói thẳng tình hình tài chính.
• Liệt kê cụ thể các việc cần làm.
• Hỏi từng người làm được gì, vào lúc nào.
• Ghi thành lịch rõ ràng.
• Người ở xa có thể góp tiền hoặc lo phần hành chính.
• Tránh để mặc định một người gánh hết.
• Xem lại phân công sau vài tháng.

Khi bạn thấy có lỗi

• Cảm giác mình là gánh nặng rất phổ biến.
• Giữ trong lòng thường làm cả hai bên căng thẳng hơn.
• Nói ra — "anh nghỉ việc vì em, em thấy nặng lòng lắm".
• Nghe cả phía họ nghĩ gì.
• Bạn không chọn bị bệnh.
• Đừng vì mặc cảm mà từ chối mọi giúp đỡ.

Giữ phần tự chủ của mình

• Làm những việc bạn vẫn làm được.
• Nói rõ phần nào bạn muốn tự làm.
• Vẫn tham gia quyết định trong nhà.
• Người chăm đôi khi làm thay quá nhiều vì lo — nói nhẹ nhàng.
• Giữ tự chủ tốt cho cả tinh thần lẫn thể chất.

Người chăm cũng cần được chăm

• Họ cần thời gian nghỉ thật sự, không phải nghỉ mà vẫn trực.
• Cần có người thay ca định kỳ.
• Cần giữ vài mối quan hệ riêng.
• Cần khám sức khoẻ của chính họ.
• Kiệt sức người chăm ảnh hưởng trực tiếp tới bạn.
• Nhắc họ đi khám khi họ bỏ bê bản thân.

Khi con cái phải tham gia chăm sóc

• Giao việc phù hợp với tuổi.
• Không để trẻ gánh việc của người lớn.
• Không để việc chăm ảnh hưởng tới học hành.
• Nói rõ và cảm ơn phần trẻ đã làm.
• Chú ý dấu hiệu trẻ căng thẳng — ít nói, học sút, ngủ kém.
• Báo nhà trường nếu cần hỗ trợ.
• Giữ cho trẻ vẫn có phần đời riêng.

Khi có căng thẳng giữa hai bên

• Cáu gắt trong hoàn cảnh này là chuyện thường.
• Mệt mỏi làm người ta nói lời không muốn nói.
• Nói về việc cụ thể, không nói về tính cách.
• Chọn lúc cả hai đỡ mệt để nói chuyện.
• Nhờ người thứ ba trung gian nếu bế tắc.
• Xin lỗi và bỏ qua nhanh — không tích lại.

Mặt tài chính

• Tính lại ngân sách khi mất một nguồn thu.
• Tìm hiểu chế độ hỗ trợ nếu có.
• Người nghỉ việc cần được giữ bảo hiểm y tế.
• Cân nhắc việc làm bán thời gian, làm tại nhà cho người chăm.
• Minh bạch chi tiêu giữa các thành viên.
• Tránh để một người vừa mất thu nhập vừa bỏ tiền túi.

Khi không có ai chăm

• Không phải ai cũng có người nhà ở gần.
• Hỏi phòng công tác xã hội tại cơ sở y tế.
• Hỏi về dịch vụ chăm sóc tại nhà ở địa phương.
• Kết nối với hàng xóm, tổ dân phố.
• Nói rõ tình trạng với bác sĩ — điều này ảnh hưởng tới kế hoạch điều trị.
• Sắp xếp người liên hệ khẩn cấp.

Nghĩ dài hạn

• Bệnh lâu dài nghĩa là nhiều năm, không phải vài tháng.
• Sắp xếp phải bền được lâu.
• Cách nào làm kiệt sức trong ba tháng thì không dùng được.
• Người chăm cần đường quay lại công việc sau này.
• Xem lại toàn bộ sắp xếp mỗi vài tháng.

Nói lời cảm ơn

• Việc chăm sóc ít khi được ghi nhận.
• Nói cảm ơn cụ thể, không chung chung.
• Ghi nhận trước mặt người khác trong nhà.
• Hỏi họ có mệt không, cần gì không.
• Điều nhỏ này giữ được rất nhiều.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Cân nhắc phương án trung gian trước khi để ai đó nghỉ hẳn.
2. Chia việc thành lịch rõ ràng — đừng để mặc định một người gánh.
3. Người chăm cần nghỉ thật sự và giữ sức khoẻ của chính họ.

Câu hỏi thường gặp