Đau mạn tính khác đau cấp tính thế nào

Đau cấp tính có nhiệm vụ rõ ràng: báo cho bạn biết có gì đó sai.

Đau mạn tính thì khác — nó kéo dài vượt quá thời gian lành của tổn thương, và không còn là tín hiệu hữu ích nữa.

Hai loại đau

Vì sao đau vẫn còn

• Hệ thần kinh có thể trở nên nhạy cảm hơn sau thời gian dài nhận tín hiệu đau.
• Tín hiệu tiếp tục xuất hiện dù nguyên nhân ban đầu đã xử lý.
• Đây không phải do bạn tưởng tượng.
• Đau là có thật — dù chụp chiếu có thể không thấy gì.
• Nhiều người bị nghi ngờ và điều đó rất tổn thương.
• Nói rõ với bác sĩ — và tìm bác sĩ chịu lắng nghe nếu cần.

Vòng xoáy thường gặp

• Đau làm mất ngủ.
• Thiếu ngủ làm ngưỡng chịu đau giảm.
• Đau làm ngại vận động.
• Ít vận động làm cơ yếu, khớp cứng — đau thêm.
• Đau làm ngại ra ngoài, ngại gặp người.
• Cô lập làm tinh thần xuống.
• Tinh thần xuống làm đau nặng hơn.
• Cắt vòng xoáy ở bất kỳ điểm nào cũng có ích.

Mục tiêu thực tế

• Với đau mạn tính, mục tiêu thường không phải là hết đau hoàn toàn.
• Mục tiêu là giảm tới mức chịu được và sống được.
• Trao đổi rõ với bác sĩ về mục tiêu — tránh kỳ vọng sai.
• Đo bằng việc làm được, không chỉ bằng con số đau.
• "Tuần này em ngủ được bốn đêm" là tiến bộ thật.
• "Em đi chợ được một mình" cũng vậy.

Khi chụp chiếu không thấy gì

• Nhiều người nhẹ nhõm khi nghe "không có gì bất thường" — rồi hoang mang vì vẫn đau.
• Phim chụp cho thấy cấu trúc, không đo được cảm giác đau.
• Không thấy tổn thương không có nghĩa là không đau.
• Hỏi bác sĩ bước tiếp theo là gì thay vì dừng ở kết quả âm tính.
• Hỏi có nên khám thêm chuyên khoa nào không.
• Đừng để kết quả bình thường khiến bạn ngừng tìm cách xử trí.

Nhịp độ hoạt động

• Bẫy thường gặp: ngày đỡ đau thì làm hết sức, hôm sau nằm bẹp.
• Cách tốt hơn: chia nhỏ, đều đặn.
• Làm ít hơn mức tối đa — để còn sức hôm sau.
• Nghỉ trước khi kiệt, không đợi tới lúc không chịu nổi.
• Đặt hẹn giờ nếu hay quên nghỉ.
• Tăng dần rất chậm.

Chăm sóc tinh thần là một phần của điều trị

• Đau kéo dài ảnh hưởng nặng tới tinh thần.
• Buồn, cáu, mất hứng thú — rất thường gặp.
• Không phải là yếu đuối.
• Căng thẳng làm đau nặng thêm — nên xử lý căng thẳng cũng là giảm đau.
• Nói với bác sĩ về phần tinh thần, không chỉ phần thể chất.
• Hỏi về hỗ trợ tâm lý nếu thấy cần.

Giữ lại phần cuộc sống của mình

• Đau dễ chiếm hết lịch sinh hoạt nếu để mặc.
• Giữ lại ít nhất một việc mình thích — dù làm ít hơn trước.
• Điều chỉnh cách làm thay vì bỏ hẳn — ngồi thay vì đứng, ngắn thay vì dài.
• Giữ liên lạc với bạn bè — dù chỉ nhắn tin.
• Đặt một việc mong chờ mỗi tuần.
• Đây là một phần của điều trị, không phải chuyện xa xỉ.

Những ngày xấu

• Sẽ có ngày đau nhiều hơn mà không rõ vì sao.
• Điều đó không có nghĩa là bạn làm sai.
• Không có nghĩa là bệnh nặng lên.
• Có kế hoạch sẵn cho ngày xấu — làm gì, nhờ ai, dùng thuốc thế nào theo chỉ định.
• Hạ kỳ vọng cho ngày đó.
• Ngày mai có thể khác.

Nói với bác sĩ về mục tiêu của mình

• Nói rõ việc gì bạn muốn làm lại được — bế cháu, đi chợ, ngồi làm việc một giờ.
• Mục tiêu cụ thể giúp bác sĩ chọn hướng phù hợp.
• Rà lại mục tiêu sau vài tháng.
• Điều chỉnh khi hoàn cảnh đổi.

Khi cần báo bác sĩ

• Kiểu đau thay đổi rõ rệt.
• Xuất hiện chỗ đau mới.
• Thuốc không còn tác dụng như trước.
• Đau kèm sốt, sụt cân, yếu liệt.
• Không ngủ được nhiều đêm liền.
• Tinh thần xuống nghiêm trọng — đây cũng là lý do chính đáng để gọi bác sĩ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đau mạn tính là có thật dù chụp chiếu không thấy gì.
2. Mục tiêu thường là chịu được và sống được, không phải hết đau hoàn toàn.
3. Chia nhỏ hoạt động đều đặn — đừng làm hết sức vào ngày đỡ đau.

Câu hỏi thường gặp